در قلب هر کارگاه ساختمانی بزرگ، «دستگاه مخلوط‌کن بلوک زنی» نبضی است که اگر از حرکت بایستد، شریان های اصلی ساخت و ساز متوقف می‌شود. اخیراً در واحد بلوک‌زنی یکی از پروژه های آبمواسپاد، با چالشی فنی روبرو شدیم که بازخوانی آن، درس‌های ارزشمندی برای مدیریت نگهداری و تعمیرات (PM) در پروژه‌های عمرانی دارد.

حادثه در کمین است: وقتی بلبرینگ‌ها سخن می‌گویند
در بررسی‌های دوره‌ای، متوجه شدیم که دستگاه مخلوط کن به دلیل خرد شدن بلبرینگ های جعبه دنده، از چرخه عملیاتی خارج شده است. در چنین شرایطی، اولین واکنش معمولاً تماس با نمایندگی یا متخصصان مستقر در قطب‌های صنعتی (مانند اصفهان) است. اما مدیریت هوشمندانه ایجاب می‌کند که پیش از هر اقدامی، «تحلیل هزینه، فایده» انجام شود. در این مورد خاص، ما با دو سناریو روبرو بودیم:

۱. گزینه اعزام به مرکز تخصصی (اصفهان):
این گزینه در نگاه اول معتبرتر به نظر می‌رسید، اما بررسی‌ها نشان داد که نه تنها هزینه مالی بسیار بالایی را به پروژه تحمیل می‌کند، بلکه زمانبر بودن ارسال و دریافت دستگاه، تولید را برای روزهای متمادی متوقف می‌سازد.

۲. گزینه تعمیر در محل (متخصصین بومی محل پروژه):
یافتن تعمیرکار ماهر در شهر قم که توانایی تعمیر شفت و تعویض بلبرینگ را در خودِ کارگاه داشته باشد، ورق را به نفع پروژه برگرداند. این تصمیم، هزینه‌ها را به شکل چشمگیری کاهش داد و زمان توقف خط تولید را به حداقل رساند.

هزینه‌های پنهان؛ جابجایی همیشه بهترین راه نیست
نکته ظریفی که در گزارش‌های فنی بر آن تأکید شد، مسئله «لجستیک و چیدمان کارگاه» بود. دستگاه مخلوط کن در محاصره بلوک‌های تازه‌تولید شده‌ای قرار داشت که برای جابجایی آن، چاره‌ای جز تخریب بخشی از تولیدات و صرف هزینه گزاف برای نصب مجدد نبود.گاهی در نگهداری و تعمیرات، هزینه جانبیِ تعمیر (مانند جابجایی و تخریب) از خودِ هزینه تعمیرات پیشی می‌گیرد و هنر مدیر کارگاه در این است که از این تخریب‌های غیرضروری جلوگیری کند.

ماجرای تعمیر مخلوط کن پروژه قنوات به ما آموخت که در حوزه نگهداری و تعمیرات:

  • بومی‌گزینی متخصصین: همیشه به معنای کاهش کیفیت نیست؛ بلکه به معنای افزایش سرعت عمل و کاهش هزینه‌های حمل و نقل است.
  • نگاه سیستمی: تعمیر یک قطعه نباید به بهای تخریب سایر بخش‌های تولید (مانند بلوک‌های چیده شده) تمام شود.
  • زمان، طلاست: در کارگاه ساختمانی، هر ساعتی که دستگاه خاموش باشد، ضرر انباشته تولید محسوب می‌شود.

با تکیه بر تخصص‌های محلی و تحلیل دقیق شرایط محیطی، می‌توان حتی بحران‌های فنی بزرگ را با کمترین هزینه و در کوتاه‌ترین زمان ممکن مدیریت کرد. این همان لبخند رضایتی است که پس از چرخش دوباره پره‌های مخلوط‌کن، بر لبان تیم اجرایی می‌نشیند!